Veilig online daten: datingfraude herkennen en melden

Online daten is voor veel mensen een prettige manier om nieuwe mensen te leren kennen. De overgrote meerderheid van de gesprekken die je voert, is gewoon wat het lijkt: twee mensen die kijken of er een klik is. Toch is het goed om te weten dat er ook mensen rondlopen met andere bedoelingen. Met een paar eenvoudige gewoonten verklein je de kans dat je in de problemen komt. In dit artikel lees je hoe datingfraude werkt, welke signalen je kunt herkennen en waar je terechtkunt als het misgaat.

Wat is datingfraude?

Bij datingfraude, ook wel liefdesfraude of romance scam genoemd, doet iemand zich voor als potentiële partner met als doel geld van je los te krijgen. De oplichter bouwt vaak weken of maanden aan een band. Er wordt veel en lief geschreven, er worden plannen gemaakt om elkaar te zien, en op een gegeven moment komt er een verzoek om geld. Soms direct, soms verpakt in een verhaal over een investering, een pakketje dat je moet ontvangen of een bankrekening die je voor iemand zou moeten openen.

Het is belangrijk om te beseffen dat slachtoffers niet naïef of dom zijn. Oplichters zijn goed in wat ze doen en spelen in op gevoelens die iedereen kent: verlangen naar aandacht, naar iemand die je begrijpt. Schaamte is daarom de grootste vijand. Hoe eerder je erover praat, hoe beter.

De signalen die de politie noemt

Op politie.nl beschrijft de politie een aantal kenmerken die vaak terugkomen bij datingfraude. Samengevat:

• De ander wil snel weg van de datingsite en verder praten via privémail of een chatapp.
• Er worden al vroeg grote gevoelens uitgesproken en je krijgt opvallend veel aandacht.
• De foto’s blijken elders op internet onder een andere naam te staan.
• De ander zegt in het buitenland te wonen of te werken.
• Een afspraak gaat steeds niet door, vaak vanwege een tragische gebeurtenis.
• Er wordt om geld gevraagd, bijvoorbeeld voor een reis, een medisch noodgeval, een visum of na een financiële tegenslag, en het is altijd dringend.
• Het geld moet via een geldtransferdienst worden overgemaakt.

Eén signaal betekent niet meteen dat er iets mis is. Maar zie je er meerdere tegelijk, neem dan even afstand en praat erover met iemand die je vertrouwt.

Gewoonten die je beschermen

Houd het gesprek op de site

Zolang je iemand niet kent, is het verstandig om via de berichtenfunctie van de datingsite te blijven praten. De site kan dan ingrijpen als een profiel wordt gemeld, en jij houdt een overzicht van het gesprek. Wil iemand per se snel naar een ander kanaal, vraag dan waarom.

Geef niet te snel persoonlijke gegevens

Je achternaam, je adres, je werkplek of details over je financiële situatie hoeven niet in de eerste gesprekken aan bod te komen. Ook je telefoonnummer kun je beter pas geven als je iemand al wat beter kent.

Maak nooit geld over aan iemand die je niet hebt ontmoet

Dit is de belangrijkste regel en hij kent geen uitzonderingen. Ook geen cadeaukaarten, geen cryptomunten, geen ‘tijdelijke lening’ en geen betaling voor een pakketje. Open ook nooit een bankrekening voor iemand anders en stuur geen kopie van je identiteitsbewijs.

Controleer foto’s

Twijfel je of iemand is wie hij of zij zegt te zijn, dan kun je een profielfoto via een omgekeerde afbeeldingszoekopdracht controleren. Duikt dezelfde foto op onder een andere naam, dan is dat een duidelijk waarschuwingssignaal.

Stel een videogesprek voor

Iemand die echt geïnteresseerd is, vindt een kort videogesprek meestal geen probleem. Komen er steeds smoesjes, dan zegt dat ook iets. Gaat het daarna goed, spreek dan af op een openbare plek. Tips daarvoor vind je in ons artikel over je eerste date.

Wat doe je als het misgaat?

Heb je het vermoeden dat je met een oplichter praat, of heb je al geld overgemaakt? Zet dan deze stappen, die grotendeels aansluiten bij het advies van de politie:

1. Stop het contact en blokkeer de persoon. Ga niet in discussie.
2. Neem contact op met je bank als je geld hebt overgemaakt, zo snel mogelijk.
3. Meld het profiel bij de datingsite, zodat het account kan worden aangepakt.
4. Bewaar alles: berichten, e-mails, foto’s, profielgegevens en betaalbewijzen.
5. Doe aangifte bij de politie. Volgens politie.nl maak je hiervoor een afspraak via het algemene nummer 0900-8844. Neem de gegevens van de datingsite, kopieën van het contact en de gegevens van eventuele betalingen mee. Is er direct gevaar, bel dan 112.
6. Meld het bij de Fraudehelpdesk. De Fraudehelpdesk noemt zichzelf het eerste loket bij fraude. Je kunt er terecht voor advies en om fraude te melden, online of telefonisch via 088-7867372. De Fraudehelpdesk spoort zelf geen daders op en is geen vervanging van een aangifte bij de politie, maar helpt je wel verder en verwijst je door.

Praat er ook over met iemand die je vertrouwt. Datingfraude raakt niet alleen je portemonnee, maar ook je gevoel. Je hoeft dat niet alleen te dragen.

De rol van de datingsite

Serieuze datingsites hebben een meldfunctie en controleren profielen in meer of mindere mate. Zo geeft Lexa aan dat elke profielfoto en profieltekst wordt gemodereerd, en zegt LemonSwan profielen handmatig te laten controleren. Lees er meer over in onze Lexa-ervaringen en LemonSwan-ervaringen. Geen enkele controle is waterdicht, dus je eigen oplettendheid blijft altijd nodig.

Een voorbeeld van een site die in de voorwaarden zelf zegt dat de profielen fictief zijn, lees je in onze review van Serieus Flirten.

Veelgestelde vragen

Kan ik aangifte doen van datingfraude als ik zelf geld heb overgemaakt?

Ja. Ook als je het geld zelf hebt overgemaakt, kun je aangifte doen. De politie vraagt je hiervoor een afspraak te maken via 0900-8844. Neem kopieën van het contact en de betaalgegevens mee.

Wat is het verschil tussen de Fraudehelpdesk en de politie?

De Fraudehelpdesk geeft advies, registreert meldingen en verwijst door, maar spoort zelf geen daders op. Aangifte doe je bij de politie. Je kunt het beste allebei doen.

Is het verdacht als iemand snel via WhatsApp wil praten?

Niet altijd, maar de politie noemt het snel willen overstappen naar privécontact wel als een van de signalen van datingfraude. Blijf liever via de site praten tot je iemand beter kent of hebt gezien in een videogesprek.